“Es geht’s ne demek?” — Almancada küçük ama bağlama göre değişen bir ifade
Almanca öğrenirken insanın karşısına bazen tek tek kelimelerden daha kafa karıştırıcı ifadeler çıkıyor. “Es geht’s” de bunlardan biri. İlk bakışta oldukça basit görünüyor: “es” var, “geht” var, bir de “’s” var. Fakat Almancada konuşma diliyle yazı dili arasındaki farkı bilmeden bakınca insanın kafası kolayca karışabiliyor.
Aslında burada önemli bir ayrım var: Günlük konuşmalarda duyduğumuz “Wie geht’s?” ile “Worum geht’s?”, “Darum geht’s” veya “Es geht um …” aynı yapının farklı kullanımları değil. “Es geht’s” ifadesinin tek başına değerlendirilmesi de bu yüzden yanıltıcı olabiliyor.
Benim açımdan bu konunun ilginç tarafı, yalnızca “bir Almanca ifade ne demek?” sorusuyla sınırlı olmaması. Konuşma dilinin nasıl değiştiğini, Almancadaki zamir kullanımını, insanların kelimeleri nasıl kısalttığını ve bağlamın anlam üzerindeki etkisini de güzel biçimde gösteriyor.
“Es geht’s” aslında ne anlama geliyor?
Öncelikle en önemli noktayı netleştirelim: “Es geht’s” tek başına Almancada standart ve tamamlanmış bir ifade değildir.
Büyük ihtimalle duyduğunuz şey “Wie geht’s?” ifadesidir.
“Wie geht’s?” = “Nasılsın?” / “Nasıl gidiyor?”
Buradaki “geht’s”, konuşma dilindeki “geht es” kısaltmasıdır.
Yani:
Wie geht es? → Wie geht’s?
Kelime kelime düşündüğümüzde “Nasıl gidiyor?” gibi bir yapı ortaya çıkar. Türkçede birebir karşılığı her zaman doğal olmasa da günlük kullanımda “Nasılsın?”, “Nasıl gidiyor?”, “İyi misin?” anlamlarında kullanılır.
Örneğin:
Wie geht’s dir?
“Nasıl gidiyor?” / “Nasılsın?”
Wie geht es Ihnen?
“Nasılsınız?”
Wie geht’s?
“Nasıl gidiyor?” / “N’aber?”
Burada ilginç olan nokta şu: Almancada es zamiri bazı yapılarda Türkçeye doğrudan çevrilmez. Bu nedenle kelime kelime çeviri yapmak yerine bütün ifadeyi anlamak gerekir.
Peki “’s” neden var?
Almancada günlük konuşmada bazı kelimeler birleşerek veya kısalarak söylenir. “geht es”, konuşma dilinde çok sık “geht’s” biçimine dönüşür.
Benzer örnekler oldukça fazladır:
Wie ist es? → Wie ist’s?
“Nasıl?”
Was gibt es? → Was gibt’s?
“Ne var?” / “Ne oluyor?”
Das gibt es nicht. → Das gibt’s nicht.
“Böyle bir şey yok.”
Wie geht es dir? → Wie geht’s dir?
“Nasılsın?”
Buradaki apostrof, es kelimesinin kısaltıldığını gösterir.
Dolayısıyla “geht’s” gördüğümüzde bunu iki ayrı kelime gibi değil, “geht es”in konuşma dilindeki kısaltılmış biçimi olarak düşünmek çok daha doğru.
“Wie geht’s?” ile “Worum geht’s?” arasındaki fark
Asıl karışıklık genellikle burada başlıyor.
Wie geht’s? başka, Worum geht’s? bambaşka bir yapıdır.
Wie geht’s?
“Nasılsın?” / “Nasıl gidiyor?”
Worum geht’s?
“Konu ne?” / “Mesele ne?” / “Ne hakkında?”
Örneğin bir arkadaşınız size yeni bir proje anlatmaya başladı ve siz konunun ne olduğunu anlamadıysanız:
Worum geht’s?
diyebilirsiniz.
Bu ifade özellikle Almancada son derece yaygındır.
Örneğin:
Worum geht’s in diesem Film?
“Bu film ne hakkında?”
Worum geht’s bei diesem Streit?
“Bu tartışmanın konusu ne?”
Worum geht’s eigentlich?
“Asıl mesele ne?”
Burada geht’s = geht es olsa da başındaki worum kelimesi anlamı tamamen değiştiriyor.
“Es geht um” yapısı neden önemli?
Almanca öğrenenlerin mutlaka bilmesi gereken yapılardan biri de “es geht um” kalıbıdır.
Es geht um … = … hakkında / … söz konusu / mesele …
Örneğin:
Es geht um Geld.
“Mesele para.”
Es geht um die Zukunft.
“Konu gelecek.”
Es geht um ein wichtiges Problem.
“Önemli bir problem söz konusu.”
Buradan hareketle:
Worum geht es?
“Ne hakkında?” / “Mesele ne?”
Konuşma dilinde:
Worum geht’s?
olur.
Dolayısıyla birisi “Es geht’s ne demek?” diye soruyorsa, önce ifadenin tam olarak nerede duyulduğuna bakmak gerekir. Çünkü “geht’s” kısmı tek başına bize yeterli bilgi vermez.
Tarihsel açıdan bu kullanım nereden geliyor?
Burada daha geniş bir dil tarihi perspektifi ilginç hale geliyor. Almancada gehen fiili temel olarak “gitmek” anlamına gelir. Ancak zaman içinde birçok dilde olduğu gibi Almancada da bazı fiiller fiziksel hareket anlamlarının ötesine geçerek durum, süreç veya gelişme bildiren yapılarda kullanılmaya başlamıştır.
Türkçedeki “işler nasıl gidiyor?” ifadesi bunun güzel bir karşılaştırmasıdır.
Bir şey gerçekten bir yere “gitmiyor”; “gitmek” fiili burada durumun nasıl ilerlediğini anlatıyor.
Almancadaki:
Wie geht es dir?
de benzer biçimde “Senin durumun nasıl gidiyor?” mantığı taşır.
Bu nedenle Almanca konuşan bir kişinin “Wie geht’s?” demesi, yalnızca ezberlenmiş bir selamlaşma değildir. Dilin tarih boyunca fiillere yüklediği soyut anlamların günlük konuşmaya yansımasının bir örneğidir.
Dillerin gelişiminde bu tür kalıplaşmalar çok önemlidir. Bir ifade ne kadar sık kullanılırsa konuşmacılar onu o kadar ekonomik hale getirebilir. “geht es” yerine “geht’s” denmesi de konuşma hızının ve dilsel ekonominin doğal sonuçlarından biridir.
Günümüzde “Wie geht’s?” ne kadar samimi?
Bence bu sorunun kültürel tarafı en az gramer kadar önemli.
Wie geht’s? genellikle samimi ve gündelik bir ifadedir. Arkadaşlar, yakın çalışma arkadaşları veya sosyal çevrede rahatlıkla kullanılabilir.
Daha resmi ortamda:
Wie geht es Ihnen?
tercih edilir.
Ancak “Wie geht’s?” sorusunun her zaman derin bir şekilde “Gerçekten nasılsın?” anlamına geldiğini düşünmek de doğru olmaz.
Tıpkı Türkçedeki “Nasılsın?” gibi Almancada da bu ifade bazen sadece sosyal bir selamlaşma işlevi görür.
Bir arkadaşınız:
Hey, wie geht’s?
dediğinde gerçekten hayatınızdaki bütün sorunları anlatmanızı beklemiyor olabilir. Bazen bunun işlevi sadece “Selam, seni gördüğüme sevindim” demektir.
Fakat yakın bir arkadaşın ses tonu, yüz ifadesi ve konuşmanın devamı farklıysa soru gerçek bir ilgi de ifade edebilir.
Yani anlamı yalnızca sözlük belirlemiyor; ilişki, tonlama ve bağlam da belirliyor.
Erkekler ve kadınlar bu ifadeyi farklı mı yorumlar?
Almanca öğrenirken insanın karşısına bazen tek tek kelimelerden daha kafa karıştırıcı ifadeler çıkıyor. “Es geht’s” de bunlardan biri. İlk bakışta oldukça basit görünüyor: “es” var, “geht” var, bir de “’s” var. Fakat Almancada konuşma diliyle yazı dili arasındaki farkı bilmeden bakınca insanın kafası kolayca karışabiliyor.
Aslında burada önemli bir ayrım var: Günlük konuşmalarda duyduğumuz “Wie geht’s?” ile “Worum geht’s?”, “Darum geht’s” veya “Es geht um …” aynı yapının farklı kullanımları değil. “Es geht’s” ifadesinin tek başına değerlendirilmesi de bu yüzden yanıltıcı olabiliyor.
Benim açımdan bu konunun ilginç tarafı, yalnızca “bir Almanca ifade ne demek?” sorusuyla sınırlı olmaması. Konuşma dilinin nasıl değiştiğini, Almancadaki zamir kullanımını, insanların kelimeleri nasıl kısalttığını ve bağlamın anlam üzerindeki etkisini de güzel biçimde gösteriyor.
“Es geht’s” aslında ne anlama geliyor?
Öncelikle en önemli noktayı netleştirelim: “Es geht’s” tek başına Almancada standart ve tamamlanmış bir ifade değildir.
Büyük ihtimalle duyduğunuz şey “Wie geht’s?” ifadesidir.
“Wie geht’s?” = “Nasılsın?” / “Nasıl gidiyor?”
Buradaki “geht’s”, konuşma dilindeki “geht es” kısaltmasıdır.
Yani:
Wie geht es? → Wie geht’s?
Kelime kelime düşündüğümüzde “Nasıl gidiyor?” gibi bir yapı ortaya çıkar. Türkçede birebir karşılığı her zaman doğal olmasa da günlük kullanımda “Nasılsın?”, “Nasıl gidiyor?”, “İyi misin?” anlamlarında kullanılır.
Örneğin:
Wie geht’s dir?
“Nasıl gidiyor?” / “Nasılsın?”
Wie geht es Ihnen?
“Nasılsınız?”
Wie geht’s?
“Nasıl gidiyor?” / “N’aber?”
Burada ilginç olan nokta şu: Almancada es zamiri bazı yapılarda Türkçeye doğrudan çevrilmez. Bu nedenle kelime kelime çeviri yapmak yerine bütün ifadeyi anlamak gerekir.
Peki “’s” neden var?
Almancada günlük konuşmada bazı kelimeler birleşerek veya kısalarak söylenir. “geht es”, konuşma dilinde çok sık “geht’s” biçimine dönüşür.
Benzer örnekler oldukça fazladır:
Wie ist es? → Wie ist’s?
“Nasıl?”
Was gibt es? → Was gibt’s?
“Ne var?” / “Ne oluyor?”
Das gibt es nicht. → Das gibt’s nicht.
“Böyle bir şey yok.”
Wie geht es dir? → Wie geht’s dir?
“Nasılsın?”
Buradaki apostrof, es kelimesinin kısaltıldığını gösterir.
Dolayısıyla “geht’s” gördüğümüzde bunu iki ayrı kelime gibi değil, “geht es”in konuşma dilindeki kısaltılmış biçimi olarak düşünmek çok daha doğru.
“Wie geht’s?” ile “Worum geht’s?” arasındaki fark
Asıl karışıklık genellikle burada başlıyor.
Wie geht’s? başka, Worum geht’s? bambaşka bir yapıdır.
Wie geht’s?
“Nasılsın?” / “Nasıl gidiyor?”
Worum geht’s?
“Konu ne?” / “Mesele ne?” / “Ne hakkında?”
Örneğin bir arkadaşınız size yeni bir proje anlatmaya başladı ve siz konunun ne olduğunu anlamadıysanız:
Worum geht’s?
diyebilirsiniz.
Bu ifade özellikle Almancada son derece yaygındır.
Örneğin:
Worum geht’s in diesem Film?
“Bu film ne hakkında?”
Worum geht’s bei diesem Streit?
“Bu tartışmanın konusu ne?”
Worum geht’s eigentlich?
“Asıl mesele ne?”
Burada geht’s = geht es olsa da başındaki worum kelimesi anlamı tamamen değiştiriyor.
“Es geht um” yapısı neden önemli?
Almanca öğrenenlerin mutlaka bilmesi gereken yapılardan biri de “es geht um” kalıbıdır.
Es geht um … = … hakkında / … söz konusu / mesele …
Örneğin:
Es geht um Geld.
“Mesele para.”
Es geht um die Zukunft.
“Konu gelecek.”
Es geht um ein wichtiges Problem.
“Önemli bir problem söz konusu.”
Buradan hareketle:
Worum geht es?
“Ne hakkında?” / “Mesele ne?”
Konuşma dilinde:
Worum geht’s?
olur.
Dolayısıyla birisi “Es geht’s ne demek?” diye soruyorsa, önce ifadenin tam olarak nerede duyulduğuna bakmak gerekir. Çünkü “geht’s” kısmı tek başına bize yeterli bilgi vermez.
Tarihsel açıdan bu kullanım nereden geliyor?
Burada daha geniş bir dil tarihi perspektifi ilginç hale geliyor. Almancada gehen fiili temel olarak “gitmek” anlamına gelir. Ancak zaman içinde birçok dilde olduğu gibi Almancada da bazı fiiller fiziksel hareket anlamlarının ötesine geçerek durum, süreç veya gelişme bildiren yapılarda kullanılmaya başlamıştır.
Türkçedeki “işler nasıl gidiyor?” ifadesi bunun güzel bir karşılaştırmasıdır.
Bir şey gerçekten bir yere “gitmiyor”; “gitmek” fiili burada durumun nasıl ilerlediğini anlatıyor.
Almancadaki:
Wie geht es dir?
de benzer biçimde “Senin durumun nasıl gidiyor?” mantığı taşır.
Bu nedenle Almanca konuşan bir kişinin “Wie geht’s?” demesi, yalnızca ezberlenmiş bir selamlaşma değildir. Dilin tarih boyunca fiillere yüklediği soyut anlamların günlük konuşmaya yansımasının bir örneğidir.
Dillerin gelişiminde bu tür kalıplaşmalar çok önemlidir. Bir ifade ne kadar sık kullanılırsa konuşmacılar onu o kadar ekonomik hale getirebilir. “geht es” yerine “geht’s” denmesi de konuşma hızının ve dilsel ekonominin doğal sonuçlarından biridir.
Günümüzde “Wie geht’s?” ne kadar samimi?
Bence bu sorunun kültürel tarafı en az gramer kadar önemli.
Wie geht’s? genellikle samimi ve gündelik bir ifadedir. Arkadaşlar, yakın çalışma arkadaşları veya sosyal çevrede rahatlıkla kullanılabilir.
Daha resmi ortamda:
Wie geht es Ihnen?
tercih edilir.
Ancak “Wie geht’s?” sorusunun her zaman derin bir şekilde “Gerçekten nasılsın?” anlamına geldiğini düşünmek de doğru olmaz.
Tıpkı Türkçedeki “Nasılsın?” gibi Almancada da bu ifade bazen sadece sosyal bir selamlaşma işlevi görür.
Bir arkadaşınız:
Hey, wie geht’s?
dediğinde gerçekten hayatınızdaki bütün sorunları anlatmanızı beklemiyor olabilir. Bazen bunun işlevi sadece “Selam, seni gördüğüme sevindim” demektir.
Fakat yakın bir arkadaşın ses tonu, yüz ifadesi ve konuşmanın devamı farklıysa soru gerçek bir ilgi de ifade edebilir.
Yani anlamı yalnızca sözlük belirlemiyor; ilişki, tonlama ve bağlam da belirliyor.
Erkekler ve kadınlar bu ifadeyi farklı mı yorumlar?